Nowy Port w Bydgoszczy - BBGK Architekci
fot. Nate Cook

Poprzedni właściciel działki miał plany, by w tym miejscu postawić centrum handlowe. Tak się jednak nie stało. Dziś na terenie po fabryce bydgoskiej Befany powstaje nowy, otwarty fragment miasta z zabudową mieszkaniowo-usługową oraz atrakcyjnymi przestrzeniami publicznymi: miejską aleją, skwerami i bulwarem nadrzecznym bezpośrednio nad Brdą. Pierwszy etap inwestycji został już ukończony.

Za projekt masterplanu odpowiada renomowana pracownia BBGK Architekci. To nie jedyna spośród realizacji pracowni, które poprawiają jakość przestrzeni miejskiej oraz odmieniają wizerunek polskich miast.

Pamiątka po przemysłowym dziedzictwie Bydgoszczy

Zadaniem postawionym przed architektami było zagospodarowanie poprzemysłowej działki, na której niegdyś funkcjonowała fabryka Befany. To teren położony w centralnej części Bydgoszczy, pomiędzy obszarem zabytkowej śródmiejskiej zabudowy a miejską przestrzenią nadrzeczną nad Brdą.

Historia przemysłowego dziedzictwa tego miejsca sięga II połowy XIX wieku. W tym czasie przy skrzyżowaniu dzisiejszych ulic Marcinkowskiego i Obrońców Bydgoszczy powstał zakład produkcyjny, który z czasem został rozbudowany w fabrykę wyspecjalizowaną w produkcji okrętów. Fragment dzisiejszej ulicy Marcinkowskiego nosił wtedy nazwę „Nad Portem”. Choć przemysłowe tradycje tego miejsca kontynuowane były przez wiek XX, zmieniając w międzyczasie właścicieli i specjalizacje, to pamięć o okresie działalności przedsiębiorstwa stoczniowego stała się inspiracją dla nazwy inwestycji – Nowy Port. A zachowane do dnia dzisiejszego, XIX-wieczne budynki fabryczne zostały odrestaurowane, by przypominać o industrialnej przeszłości.

“Współczesne miasta mogą być dobrym miejscem do życia”

Na początku lat dwutysięcznych, zanim działkę nabył aktualny inwestor, planowano postawić w tym miejscu gigantyczne centrum handlowe. Ostatecznie jednak pomysł ten nie został zrealizowany. Dziś na poprzemysłowym, nieużywanym przez dekadę terenie powstaje nowy fragment miasta z zabudową mieszkaniowo-usługową, miejską aleją, pasażem pieszym, skwerami i nadrzecznym bulwarem.

“Zarówno inwestorowi, lokalnej spółce AWZ Deweloper, jak i nam zależało, by w tym miejscu powstał przemyślany, spójny fragment miasta – ogólnodostępny miejski kwartał z programem atrakcyjnych przestrzeni publicznych” – mówi architekt Jan Belina-Brzozowski, współzałożyciel pracowni BBGK Architekci, która odpowiada za projekt masterplanu oraz realizację 1 etapu osiedla.

I dodaje: “Chcieliśmy pokazać, że współczesne miasta mogą być dobrym miejscem do życia”.

Zamiast grodzonego osiedla – miejski kwartał nad rzeką

Założeniem architektów z pracowni BBGK Architekci było zaprojektowanie miejskiego kwartału, który “zszyje” w tym miejscu tkankę miejską Bydgoszczy.

W projekcie architekci wydzielili trzy warstwy. Na pierwszą z nich składają się zabytkowe zabudowania – XIX-wieczne obiekty fabryczne wraz z kamienicą czynszową, które poddane zostały renowacji we współpracy z konserwatorem zabytków. Drugą warstwą jest nowa zabudowa kwartału, której skala dostosowana została do skali śródmiejskiej zabudowy kamienicznej Bydgoszczy. Trzecią zaś – cztery dominanty wysokościowe wewnątrz działki w formie 36-metrowych, zwróconych ku rzece punktowców rysujących się w panoramie miasta. W pierwszym etapie inwestycji powstały dwa z nich.

Skwery, pasaż, nadrzeczny bulwar

Układ urbanistyczny masterplanu został zaprojektowany jako zespół czterech śródmiejskich kwartałów przedzielonych nową, miejską aleją z szerokimi chodnikami i szpalerami drzew, oraz prostopadłym do niej pasażem z dwoma zielonymi skwerami. Ideą projektową było wytworzenie warunków sprzyjających życiu miejskiemu – przestrzeni, która zachęca do tego, by w niej przebywać.

Główna aleja ze sklepami, restauracjami i kawiarniami została zaprojektowana jako śródmiejska ulica handlowa – tradycyjny element tętniących życiem europejskich miast. Dodatkową wartość dla miasta i mieszkańców stworzy bulwar z nadrzeczną przestrzenią rekreacyjną i lokalami gastronomicznymi zlokalizowanymi w nowych oraz zabytkowych budynkach. Dzięki temu kwartał, pomimo podwyższonego standardu samych mieszkań, dostępny będzie dla wszystkich.

“Chcieliśmy, by nie powstała zamknięta enklawa, a puzzel uzupełniający miejską układankę” – podkreśla Jan Belina-Brzozowski.

Kierunek przemian polskich miast

Realizacja pracowni BBGK Architekci zyskała uznanie społeczności architektonicznej, będąc szeroko prezentowaną w prasie specjalistycznej – jako przykład jednej z najlepszych inwestycji mieszkaniowych ostatnich lat w Polsce. Przykład Nowego Portu ilustruje również tendencję na rynku nieruchomości, gdzie wyróżnikiem i „czynnikiem premium” inwestycji mieszkaniowych staje się, oprócz oferty samych mieszkań, jakość urbanistyczna i przestrzenna.

„W ostatnich latach w Polsce możemy odnotować zjawisko, które nazwałbym zwrotem ku miejskości. Miejskość coraz częściej zostaje rozpoznana przez mieszkańców miast jako wartość, jako coś, co wpływa pozytywnie na jakość życia. Jeszcze przed kilkoma laty za synonim luksusu uchodziło zamieszkanie na grodzonym osiedlu, najlepiej na dalekich przedmieściach. Dziś pożądanym elementem stylu życia staje się nie tyle izolacja, co bycie w mieście i bycie blisko miejskiego życia – doświadczenie tradycyjnej miejskości znane z miast takich jak Paryż, Mediolan czy Kopenhaga” – stwierdza Wojciech Kotecki, wspólnik BBGK Architekci.

Pracownia BBGK Architekci posiada rozległe doświadczenie w projektach masterplanowych, które przemieniają całe fragmenty miast i wprowadzają jakości, z których korzysta cała społeczność lokalna.

„Operacja miasto” – stołeczny „Mordor” zmienia oblicze

Na przełomie III i IV kwartału 2025 r. na stołecznym Służewcu Przemysłowym zakończono realizację 1. etapu osiedla Modern Mokotów zaprojektowanego zgodnie z koncepcją miasta 15-minutowego. Jego masterplan zakłada szeroko zakrojoną transformację tej części miasta – zdominowanej przez budynki biurowe dzielnicy nazywanej przez warszawiaków „Mordorem”: przestrzeni nieprzyjaznej, funkcjonującej pod dyktat rytmu godzin pracy biurowej i zamierającej po 17:00.

Celem transformacji jest funkcjonalne zrównoważenie przestrzeni. W ramach inwestycji teren kompleksu biurowego z lat 90. przekształcony zostaje w otwarty fragment miasta z zabudową mieszkaniowo-usługową, przestrzeniami publicznymi i terenami zielonymi. Inwestor pokrył też koszty budowy pobliskiej szkoły podstawowej. Wewnątrz kwartału znajdą się ogólnodostępne skwery i place zabaw, które służyć będą wszystkim mieszkańcom Służewca. Funkcjonujący dotychczas pomiędzy biurowcami szczelnie wybetonowany parking samochodowy (zajmował aż 3 ha z 9 ha dawnego kompleksu) już teraz ustępuje miejsca przestrzeniom sąsiedzkim. Od strony ul. Wołoskiej w jego miejscu powstał parki linearny.

Modern Mokotów w Warszawie - BBGK Architekci fot. Bartosz Świniarski

Miastotwórcze przemiany na warszawskiej Woli

Równolegle w centrum stołecznego „city” na warszawskiej Woli, na działce w miejscu dawnej fabryki Polfy, postępuje budowa NOHO ONE – zespołu zabudowy mixed-use w standardzie premium. Poprzemysłowa działka o powierzchni 5 ha leży w miejscu, które w ostatnich latach stało się nowym, biznesowym centrum Warszawy.

Kompleks już na etapie projektowym został zaplanowany w taki sposób, by jego układ urbanistyczny uzupełniał strukturę miejską na pofabrycznym terenie oraz ustanawiał połączenia komunikacyjne będące kontynuacją okolicznych ciągów pieszych. NOHO ONE nie tylko nie będzie ogrodzonym osiedlem, ale stworzy nowy fragment miasta z ulicami, rozległym miejskim placem o wymiarach 130x45 m oraz zielonymi skwerami.

NOHO ONE - BBGK Architekci

Zadaniem, które postawili przed sobą w tym przypadku architekci, było utworzenie przestrzeni miejskiej przyjaznej z perspektywy użytkownika, a zarazem oddającej charakterystyczne dla tego miejsca i niespotykane w skali Warszawy doświadczenie wielkomiejskości. Ulice w obrębie kwartału zostały zaprojektowane jako inspirowane europejskimi metropoliami reprezentacyjne “high streets” – eleganckie pasaże ze szpalerami drzew, skwerami oraz sklepami i restauracjami w parterach budynków. Wielkomiejski charakter nadadzą ulicom m.in. wysokie, kilkukondygnacyjne portale wejść głównych budynków oraz eleganckie witryny lokali, w których toczyć się będzie życie miejskie.